Wiskoza – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Wiskoza to materiał sztuczny pochodzenia roślinnego – powstaje z celulozy drzewnej, a jej główne zalety to przewiewność, higroskopijność i miękkość. Czyste włókno nie ma właściwości elastycznych, dlatego ubrania z niego uszyte nie rozciągają się i nie wypychają w trakcie noszenia. Poniżej wyjaśniamy, jak powstaje ten materiał i na co zwracać uwagę podczas jego pielęgnacji.

Czym jest wiskoza?

To włókno zalicza się do materiałów sztucznych, ale nie syntetycznych. Bazą jest naturalny surowiec – celuloza drzewna, dlatego bywa klasyfikowane jako włókno roślinne, podobnie jak len czy bawełna. W praktyce nazywane bywa sztucznym jedwabiem, ponieważ po odpowiedniej obróbce może zyskać gładkość i subtelny połysk zbliżony do jedwabiu.

Włókno wiskozowe potrafi przybierać różne formy – od cienkiej, lejącej tkaniny po grubszą dzianinę wiskozową. Dobrze łączy się z innymi surowcami, takimi jak bawełna, len, poliester, elastan, a nawet kaszmir. Dzięki temu pojawia się w wielu elementach garderoby, tekstyliach domowych oraz w odzieży sportowej.

W przemyśle odzieżowym i tekstylnym znajduje zastosowanie między innymi w:

• koszulach, podkoszulkach i bieliźnie,
• spodniach, marynarkach i garniturach,
• sukienkach, bluzkach, topach i kombinezonach,
• pościeli, poszewkach, ręcznikach kąpielowych, zasłonach i obrusach.

Jak powstaje wiskoza?

Produkcja zaczyna się od pozyskania pulpy drzewnej z drzew iglastych, a w zależności od procesu również z sosny, świerka, buka, bambusa lub eukaliptusa. Rozdrobnione drewno łączy się z ługiem sodowym i dwusiarczanem węgla, w wyniku czego tworzy się sól sodowa ksantogenianu celulozy.

Kolejny etap polega na rozpuszczeniu powstałej soli w wodnym roztworze zasady sodowej. Tak przygotowana celulozowa masa przędzalnicza przepływa przez dysze przędzalnicze, a następnie trafia do kąpieli chemicznej z dodatkiem kwasu siarkowego. W ten sposób zestalają się nici, które po przędzeniu są myte, suszone i dalej tkane lub dziane.

Historia włókna sięga 1855 roku, gdy szwajcarski chemik Georges Audemars uzyskał je po raz pierwszy. Pierwsza komercyjna produkcja ruszyła natomiast w 1905 roku.

Jakie właściwości ma to włókno?

Materiał wiskozowy łączy cechy włókien naturalnych z praktycznymi właściwościami materiałów sztucznych. Jest przewiewny, higroskopijny i miękki w dotyku, a przy tym dobrze przyjmuje barwniki i utrzymuje intensywne kolory. To zestawienie pokazuje, jak wypada na tle bawełny i poliestru.

Przewiewność, higroskopijność i termoregulacja

Dzięki zdolności przepuszczania powietrza materiał nie przegrzewa ciała nawet w upalne dni. Włókno wiskozowe wchłania wilgoć i szybko ją odparowuje, dlatego tkanina nie przykleja się do spoconej skóry tak mocno jak poliester czy poliamid.

Ta właściwość sprawdza się zarówno latem, jak i w ogrzewanych pomieszczeniach. W pościeli bambusowej pomaga utrzymać suchą powierzchnię snu, a jednocześnie daje przyjemne odczucie chłodu i wspiera naturalną termoregulację.

Miękkość, drapowanie i wygląd

Materiał wiskozowy jest gładki i miękki, a jego zdolność do układania się w fałdy sprawia, że chętnie wykorzystuje się go w zwiewnych sukienkach, bluzkach oraz spodniach z szerokimi nogawkami. W zależności od splotu może mieć wykończenie matowe lub połyskujące.

Dobra absorpcja barwników przekłada się na nasycone i trwałe kolory. Suche włókno cechuje wysoka wytrzymałość, a gotowy materiał jest odporny na promieniowanie słoneczne oraz mniej się elektryzuje niż wiele syntetyków.

Hipoalergiczność i aspekty wegańskie

Materiał powstaje z celulozy drzewnej, dlatego nie powinien uczulać i bywa opisywany jako hipoalergiczny. To ważne dla osób z wrażliwą cerą, które źle reagują na kontakt z wełną. Wiskoza bambusowa bywa dodatkowo ceniona za właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne.

Surowiec nie pochodzi od zwierząt, więc ubrania z tego włókna pasują do stylu życia wegańskiego. Warianty wytwarzane z certyfikowanych upraw bywają traktowane jako bardziej ekologiczna alternatywa dla tkanin syntetycznych, a gotowe wyroby często posiadają certyfikaty bezpieczeństwa, na przykład Oeko-Tex.

Czy materiał wiskozowy się rozciąga i gniecie?

W czystej postaci włókno wiskozowe nie wykazuje właściwości elastycznych. Jego nici poddają się w niewielkim stopniu i nie wracają do pierwotnego kształtu tak jak elastan. Jeśli w składzie pojawia się elastan lub inne włókno syntetyczne, ubranie staje się sprężystsze i lepiej dopasowuje się do sylwetki.

Podatność na gniecenie zależy od formy materiału. Tkaniny wiskozowe łatwiej ulegają zagnieceniom niż dzianiny wiskozowe i dżersej wiskozowy. Dodatek poliestru ogranicza ten problem i zwiększa odporność na odkształcenia, co ma znaczenie w garniturach, marynarkach i swetrach.

Czyste włókno wiskozowe nie rozciąga się, dlatego przy wyborze rozmiaru lepiej kierować się dokładnymi wymiarami ciała i krojem, a nie liczyć na to, że materiał sam dopasuje się po założeniu.

Jak dbać o ubrania z wiskozy?

Pielęgnacja tego włókna wymaga uwagi, ponieważ w stanie mokrym staje się cięższe i bardziej podatne na deformacje. Ubrania należy prać w niskiej temperaturze, najlepiej w zakresie 30–40 stopni Celsjusza, z użyciem programu do tkanin delikatnych.

Pranie i suszenie

Długie moczenie nie jest wskazane, a wirowanie powinno być ograniczone. Po wyjęciu z pralki nie należy wykręcać materiału – zamiast tego można delikatnie odcisnąć nadmiar wody. Suszenie najlepiej przeprowadzać na płasko, z dala od kaloryfera i bezpośredniego słońca, aby uniknąć deformacji i przebarwień.

Prasowanie i przechowywanie

Prasować należy na lewej stronie, przez cienką tkaninę ochronną, w temperaturze nieprzekraczającej 90–100 stopni Celsjusza. Bezpiecznym rozwiązaniem jest również użycie parownicy do ubrań.

Ubrania z tego włókna najlepiej przechowywać na wieszakach lub luźno złożone na półce. Unikanie ciasnego składania pomaga zachować pierwotny fason i ogranicza powstawanie trwałych zagnieceń.