Poliester – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Poliester to syntetyczne włókno powstające z politereftalanu etylenu (PET), cenione za trwałość, odporność na gniecenie i szybkie schnięcie. Jego największe ograniczenia to niska przewiewność oraz bardzo mała zdolność wchłaniania wilgoci. Sprawdź, jakie właściwości ma ten materiał i gdzie znajduje zastosowanie.

Co to jest poliester?

To tworzywo w pełni syntetyczne, które nie występuje w przyrodzie w gotowej formie. Powstaje z masy polimerowej opartej na pochodnych ropy naftowej oraz glikolu etylenowego. Głównym budulcem jest politereftalan etylenu (PET), ten sam związek, z którego produkuje się plastikowe butelki czy folie opakowaniowe.

Historia materiału sięga lat 30. XX wieku, a w 1941 roku został opatentowany przez brytyjskich chemików Jamesa Tennanta Dicksona i Johna Rexa Whinfielda. Prawdziwą popularność zdobył dopiero w latach 60. i 70., gdy zachwalano go jako tkaninę, której nie trzeba prasować. Dziś szacuje się, że włókno poliestrowe wykorzystuje się w ponad 60% produkowanych artykułów odzieżowych na świecie.

Jak powstaje włókno poliestrowe?

Produkcja rozpoczyna się od polimeryzacji PET. Powstały granulat topi się zwykle w temperaturze około 250–260°C. Stopiony materiał przechodzi przez dysze przędzalnicze w procesie melt-spinning, a powstałe włókna są następnie rozciągane, co poprawia ich orientację i wytrzymałość mechaniczną.

W zależności od dalszej obróbki można uzyskać włókna gładkie, teksturowane, matowe, lekko połyskujące, cienkie lub bardziej mięsiste. Dzięki temu jeden surowiec daje bardzo różne materiały – od lejących tkanin przypominających jedwab po sztywne i odporne na otarcia tkaniny techniczne.

Jakie są rodzaje tkanin poliestrowych?

Pod względem budowy wyróżnia się przede wszystkim kilka podstawowych typów:

• tkaniny tkane – stabilne, sztywne, popularne w odzieży wierzchniej i tekstyliach domowych,
• dzianiny – bardziej elastyczne, często trafiają do odzieży sportowej i bielizny,
• mikrofibra – wykonana z bardzo cienkich włókien, miękka, lekka i oddychająca,
• satyna i aksamit – warianty o błyszczącym lub pluszowym wykończeniu, stosowane w odzieży wieczorowej i dekoracjach.

Na rynku spotyka się również krepę oraz popelinę. Każdy wariant różni się gramaturą, splotem, grubością włókna i wykończeniem powierzchni, co wpływa na jego końcowe zastosowanie.

Jakie właściwości ma poliester?

Materiał wyróżnia się przede wszystkim dużą sprężystością – po zgnieceniu niemal od razu wraca do pierwotnego kształtu. W praktyce oznacza to mniej prasowania w domu i mniej zagnieceń w podróży. Dodatkowo doskonale znosi tarcie, częste pranie i intensywne użytkowanie, dlatego rzadko traci formę.

Drugą istotną cechą jest bardzo mała chłonność wilgoci. Włókna wchłaniają zwykle poniżej 1% wody względem swojej masy. Z jednej strony sprawia to, że tkanina szybko schnie i nie chłonie większości plam, z drugiej – mało przepuszcza powietrze i słabo odprowadza pot na zewnątrz.

Materiał wchłania zwykle poniżej 1% wody względem swojej masy, dlatego szybko schnie i jest odporny na wiele plam.

Czy poliester oddycha i jest elastyczny?

Klasyczna tkanina poliestrowa nie przepuszcza powietrza tak dobrze jak bawełna, len czy wiskoza. W upalne dni może to powodować uczucie wilgoci i dyskomfortu. Nowoczesne warianty sportowe mają jednak mikropory ułatwiające cyrkulację powietrza oraz odprowadzanie wilgoci, co poprawia komfort podczas wysiłku.

Sam materiał jest stabilny i mało rozciągliwy. Elastyczność pojawia się dopiero po dodaniu elastanu. W odzieży codziennej dodatek ten wynosi zwykle od 2% do 5%, a w odzieży sportowej często od 5% do 15%. Dzięki temu legginsy, koszulki treningowe czy marynarki lepiej dopasowują się do sylwetki.

Jak materiał zachowuje się przy skórze wrażliwej?

Osoby z alergiami lub chorobami skóry mogą odczuwać podrażnienia, gdy tkanina nie przepuszcza powietrza i pot pozostaje na skórze. Sprawdzi się natomiast w warunkach, gdzie potrzebna jest ochrona przed wiatrem, deszczem i szybkie wysychanie. W codziennym użytkowaniu najlepiej wybierać mieszanki z bawełną, wiskozą lub dodatkiem włókien naturalnych.

Gdzie sprawdza się poliester?

Tworzywo poliestrowe ma bardzo szerokie zastosowanie. W branży odzieżowej trafia do ubrań sportowych, treningowych, outdoorowych oraz codziennych. Kurtki narciarskie, softshelle, koszulki do biegania i bluzy dresowe korzystają z jego wytrzymałości, niskiej chłonności wody i szybkiego schnięcia.

Odzież sportowa i outdoorowa

W aktywności fizycznej liczy się przede wszystkim transport wilgoci na zewnątrz oraz ochrona przed zmienną pogodą. Tkaniny z mikrowłókien i dodatkiem elastanu zapewniają swobodę ruchu, a powłoki DWR lub membrany PTFE zwiększają odporność na deszcz i wiatr. Dzięki temu odzież treningowa nie nasiąka, nie robi się ciężka i szybko odzyskuje suchość.

Tekstylia domowe i techniczne

W domu materiały poliestrowe pojawiają się w zasłonach, obrusach, pokrowcach, poduszkach, kocach i obiciach meblowych. Sprawdzają się tam, gdzie ważna jest odporność na zagniecenia, łatwa pielęgnacja i stabilny kolor. W przemyśle technicznym dostarcza się je do geotekstyliów, filtrów, taśm, laminatów, a także tapicerki samochodowej, pasów bezpieczeństwa i materiałów izolacyjnych.

W formie PET materiał stanowi również podstawowy składnik opakowań i butelek. W tym obiegu możliwy jest recykling, dlatego powstają włókna z odzysku, które ograniczają zapotrzebowanie na nowe surowce.

Poliester a bawełna – które włókno wybrać?

Bawełna to włókno roślinne, miękkie, przewiewne i dobrze chłonące wilgoć. Jest biodegradowalna i zwykle przyjaźniejsza dla skóry, ale gniecie się i dłużej schnie. Tworzywo syntetyczne jest natomiast odporniejsze na zagniecenia, tańsze w produkcji i szybsze w pielęgnacji, jednak mniej przewiewne i nie ulega naturalnemu rozkładowi.

W codziennej garderobie często najlepiej sprawdzają się mieszanki – na przykład bawełna z niewielką domieszką włókien poliestrowych. Taki skład łączy miękkość i oddychalność z mniejszym gnieceniem i lepszą trwałością. Wybór zależy więc od pory roku, intensywności użytkowania i indywidualnych potrzeb skóry.

Za niską przewiewność i skłonność do elektryzowania się tworzywo syntetyczne bywa mniej komfortowe w upały niż bawełna czy len.

Jak prać i pielęgnować tkaniny poliestrowe?

Materiał nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Zwykle wystarczy program prania w temperaturze 30–40°C. Nawet intensywne wirowanie nie szkodzi włóknom, a po wyjęciu z pralki tkanina szybko odzyskuje formę i często nie potrzebuje prasowania.

Jeśli prasowanie okaże się konieczne, warto ustawić niską temperaturę, ponieważ tworzywo jest łatwopalne. Wysoka temperatura żelazka może trwale uszkodzić strukturę włókien. Z tego samego powodu nie należy suszyć ubrań z tego materiału na gorących grzejnikach.

Podczas użytkowania i prania tkanin poliestrowych warto przestrzegać kilku zasad:

• prać w niskiej temperaturze, najlepiej 30–40°C,
• unikać wysokich obrotów, jeśli tkanina ma delikatne wykończenie,
• ustawiać żelazko na niską temperaturę lub program syntetyczny,
• nie suszyć bezpośrednio na mocnych źródłach ciepła,
• przechowywać z dala od otwartego ognia ze względu na łatwopalność.

Tkaniny z powłokami DWR lub membranami PTFE mogą wymagać specjalnych środków piorących, które nie niszczą warstwy chroniącej przed wodą. Warto wtedy sprawdzić oznaczenia producenta na metce.